Aquariumplanten voeding vergelijken: macro's, micro's en welke merken kiezen

Je hebt eindelijk je aquascape op orde. Planten staan erin, licht brandt acht uur per dag, CO2-systeem sist zachtjes mee. En toch blijven je planten bleek, groeien ze traag of krijgen de blaadjes gaatjes en gele randen. De oorzaak zit vaak niet in licht of CO2, maar in wat er níét in het water zit: voeding.

Aquariumplanten hebben, net als tuinplanten, een reeks voedingsstoffen nodig om te groeien. Sommige heb je in grote hoeveelheden nodig, andere maar in sporen. Wie dat verschil niet kent, gooit al snel het verkeerde flesje in het water en lost het probleem niet op.

Macro's en micro's: het verschil dat je moet snappen

Macronutriënten zijn de stoffen die planten in relatief grote hoeveelheden opnemen: stikstof (N), fosfor (P) en kalium (K). Dit zijn de bouwstenen voor bladgroei, celwanden en energiehuishouding. Zonder genoeg macro's blijft een plant klein en groeit hij traag, ook al is al het andere op orde.

Micronutriënten zijn sporenelementen: ijzer, mangaan, koper, zink, boor en molybdeen. Je hebt er maar een fractie van nodig vergeleken met de macro's, maar zonder deze elementen stopt de plant alsnog. IJzer is daarbij de bekendste: te weinig ijzer geeft nieuwe blaadjes een gele kleur terwijl de nerven groen blijven, een probleem dat aquariumhouders vaak terecht "ijzergebrek" noemen.

Hoe herken je een tekort

Planten praten niet, maar hun blaadjes wel. Een paar veelvoorkomende signalen:

• Gele nieuwe blaadjes, groene nerven: ijzertekort (micro)
• Kleine, doorschijnende blaadjes met gaatjes: kaliumtekort (macro)
• Trage groei, bleke oude blaadjes die afsterven: stikstoftekort (macro)
• Rode of paarse verkleuring aan de onderkant van blaadjes: fosfaattekort (macro)
• Vervormde nieuwe scheuten: vaak boor- of calciumtekort (micro)

Let op: algen kunnen dezelfde signalen geven als een teveel aan voeding, niet alleen een tekort. Zie je zowel algengroei als bleke planten, dan is de kans groot dat je verhouding scheef zit in plaats van dat er simpelweg te weinig in het water zit.

Welke merken kiezen: een eerlijke vergelijking

Er zijn grofweg drie soorten aanbieders: gespecialiseerde plantenvoedingmerken, aquariummerken met een breder assortiment, en budgetmerken via webshops. Ze verschillen vooral in concentratie, dosering en prijs per liter aquariumwater.

Voor beginners werkt een all-in-one voeding het best, omdat je niet hoeft uit te rekenen wat je in welke verhouding toevoegt. Zodra je aquascape groeit en je specifieke tekorten ziet, betaalt losse macro- en microvoeding zich terug omdat je gerichter kunt bijsturen zonder het hele flesje te vervangen.

Hoeveel voeding heb je echt nodig

Voor een gemiddeld beplant aquarium van 100 liter met matige planting reken je op ongeveer 5 tot 10 ml vloeibare macro-voeding per week, verdeeld over twee of drie doseringen. Bij dichte beplanting en hoog licht loopt dat op naar dagelijks doseren, soms wel 10 ml per dag bij intensieve aquascapes.

Micronutriënten doseer je losser: meestal 1 tot 3 ml per 100 liter, twee tot drie keer per week. IJzer breekt sneller af in water met veel licht en CO2, dus in een druk aquascape doseer je micro's vaker dan macro's.

Een tekort komt vaker voor dan een overdosis, simpelweg omdat mensen vergeten te doseren of denken dat waterverversing genoeg voeding aanvult. Kraanwater bevat wel wat mineralen, maar zelden genoeg stikstof, fosfor en kalium voor een dichtbeplant aquarium.

De grootste valkuil: voeding zonder licht en CO2 in balans

Dit is het eerlijke stuk dat weinig verkopers je vertellen: extra voeding lost geen groeiprobleem op als licht of CO2 niet kloppen. Sterker nog, voeding toevoegen aan een bak met te veel licht en te weinig CO2 is de directe oorzaak van de meeste algenplagen.

Het driehoeksmodel van licht, CO2 en voeding moet in balans zijn. Verhoog je alleen de voeding zonder de rest aan te passen, dan geef je de algen precies wat ze nodig hebben terwijl je planten er weinig baat bij hebben. Twijfel je over je CO2-opzet, lees dan eerst over welk CO2-systeem bij jouw bak past voordat je aan de voeding gaat sleutelen.

Losse zouten mengen: wel of niet doen

Zelf macro- en microzouten mengen met gedestilleerd water is aanzienlijk goedkoper dan kant-en-klare flessen kopen, soms een factor vijf tot tien. Het vraagt wel een precisieweegschaal en enig rekenwerk, en een foutje in de verhouding is sneller gemaakt dan je denkt.

Voor een eerste of tweede aquarium is dit meestal niet de moeite waard. Pas als je meerdere bakken onderhoudt of een groot aquascape van 200 liter of meer hebt, gaat het prijsverschil serieus tellen en is zelf mengen de moeite waard.

Kort samengevat